نامه به پدر

کتاب نامه به پدر اثری است که در آن، فرانتس کافکا، نامه‌ای به پدر خود، هرمان کافکا نوشته است. نامه‌ای که هرگز به مقصد هم نرسید. در این نامه نسبتا طولانی، فرانتس کافکا از موضوعات مختلفی صحبت می‌کند اما موضوع اصلی نامه، پاسخ به سوالی است که پدرش از او پرسیده است.

جملات ابتدایی کتاب نامه به پدر چنین است:

فرانتس کافکا نویسنده‌ای بزرگ و اهل چک بود که بخشی از عواطف انسانی را به نام خود کرد. قسمتی که اکنون می‌توانیم کافکایی بنامیم و به خاطر او بهتر آن‌ها را بشناسیم، بسنجیم و از آن‌ها رها شویم. جهان کافکا خوشایند نیست و از بسیاری جهات کابوس است. خواندن این کتاب نیز کمک می‌کند که جهان کافکایی را بهتر بشناسیم.

«نامه به پدر» را می‌توان کلید بسیاری از آثار کافکا خواند. اینجا کافکا توضیح می‌دهد که ترس از پدر چگونه به ساختار ذهنی او تبدیل شد: ترس از قدرت، ترس از ناامیدی، و نیاز همیشگی به تأیید. نامه هرگز به دست پدر نرسید، اما به دست ما رسیده است؛ و شاید به همین دلیل هنوز این‌قدر زنده است.

این نامه سند خصوصی به معنای معمول نیست. خودنگاره‌ای ادبی است که با دقتِ یک لایحهٔ حقوقی نوشته شده؛ پسری که در آن هم پدر را متهم می‌کند و هم از خودش دفاع. اگر آن را در کنار «حکم» بخوانید، تقریباً غیرقابل تحمل روشن می‌شود.

نامه در نوامبر ۱۹۱۹ نوشته شد، در دوره‌ای که کافکا با فلیسه نامزد بود و خانواده‌اش از او می‌خواستند زندگی «عادی»‌تری داشته باشد. پدر هرگز نامه را نخواند؛ مادرش آن را به او نداد. متن نخستین بار در ۱۹۵۲ منتشر شد. اما اهمیت نامه فقط در افشاگری خانوادگی نیست: کافکا در آن توضیح می‌دهد که چرا نوشتن برایش راهی برای زنده ماندن بود و چرا از هر چیز دیگری، از جمله ازدواج، می‌ترسید.

این هم انسانی‌ترین کافکاست: نویسنده‌ای که می‌خواست تنها توسط کسی درک شود که هرگز نمی‌توانست خودش را برای او توضیح دهد.